Kategori arşivi: Bebek

Bebeklerde Diş Çıkarma

Bebeklerin diş çıkarması sıkıntılı bir süreçtir. Bu süreçte bebeklerde değişik huylar ortaya çıkar.  Bebeklerde diş çıkarma doğumdan itibaren 7. aydan başlar. 2 ay ve 4 ay aralıklarla dişler yavaş yavaş çıkmaya başlar. Bebekler diş çıkarırken her zamankinden farklı huylara bürünürler. Ağlama ve yemeği reddetme en önemli diş çıkarma belirtileridir.

Bebekler diş çıkarırken ishal olabilir, ateş yükselmesi görülebilir. Sürekli ağlamalar, uyumada güçlük çekilmesi, sürekli uyanık olma hali, beslenmek istememesi bebeğin dış çıkarma alametleridir. Anne ve babalar sakinliğini her zaman korumalıdır. Bebeğin ağlama ve bu huysuz davranışlarına karşı sinirli olmadan sevgi ile yaklaşmalıdır. Bebeğin ateş ölçümü sık sık kontrol edilmelidir.  Ateşlenme durumu 38 dereceyi 2 kez aşılması durumunda bebek zaman kaybedilmeden mutlaka uzman doktora götürülmelidir.

Bebeklerde diş çıkarma dönemlerinde doktor kontrolünde diş jelleri kullanılır. Doktor tavsiyesi olmadan diş jeli kullanmak bebek sağlığı açısından sakıncalı durumların oluşmasına neden olabilir. Diş jelleri buzdolabında soğutulmalıdır. Dişe soğuk biçimde sürülmeli ve diş bölümüne damağa hafif parmaklarla basılmalıdır. Diş jeli dişlerin çıktığı bölgeye masaj yapılarak sürülür.

Beslenmek istemeyen diş çıkarma döneminde olan bebeğe sıcak besinler kesinlikle verilmemelidir. Sıcak besinler bebeğin diş çıkarma döneminde çektiği acıyı 2 kat arttıracaktır. Bebeğe soğuk yiyecekler verilir. Soğuk yiyecekler bebekte oluşan diş acısının hafiflemesini sağlayacaktır. Aşırı soğuk buzlu besinlerde bebeğin üşütmesine ve boğazının şişmesine neden olur. Bu anlamda dengeyi iyi ayarlamalısınız.

Bebeklere diş çıkarma dönemlerinde acısını dindirmek için doktorların tavsiye etmediği bilimsel olmayan yöntemleri uygulamak bebeğin ağız ve diş sağlığını bozacaktır. Diş çıkarma döneminde bebeğin ağzına götürebileceği plastik diş kaşıyıcılar kullanabilir. Diş çıkarma döneminde bebeğin gelişimi yavaşlayabilir. Beslenmeyi reddetmesi sonucu bebeğin kilosunda düşmeler oluşabilir.

Bebekler diş çıkarma dönemlerinde çok ağlar ve huysuzlaşırlar. Bebeğe bu dönemde sert davranmak, bebeğin psikolojik durumunu bozacaktır. Bu dönemde bebeğe destek olmak onu daha sıkı sevmek ve ilgi göstermek gerekir. Bebeğin acısını dindirmesi için ona yardımcı olmalısınız. Doktorun tavsiye etmediği hiçbir şeyi de bebeğinize uygulamayın.

Bebeğinizin Diş Bakımı

Bebek dişleri çıktıktan sonra zaman kaybetmeden diş bakımı yapılmalıdır. Dişler tam oturmadığı için dişlerin fırçalanması doğru değildir. Bu anlamda her gece ıslak ve yumuşak bir bezle bebeğinizin dişlerini temizleyebilirsiniz. Islak bezin üstüne bezelye büyüklüğünde florürlü diş macunu sıkıp dişler temizlenebilir. Bebeğiniz diş macununun tadından hoşlanmadığı durumlarda diş temizliğine ara vermelisiniz. Günde 2 kez diş macunu ile dişleri fırçalamak bebeğinizin dişlerinin çürümesini engelleyecektir.

Bebekler yaşını doldurduktan sonra 1 yaşındaki bebekler için hazırlanmış yumuşak diş fırçasıyla bebeğinizin dişlerini fırçalayabilirsiniz. Bebeğinize diş fırçalamayı sevdirmek için oyun tarzında diş fırçalama alışkanlığı kazandırmalısınız. Banyo ile diş fırçalamayı birleştirip banyoyu daha sevimli hale getirebilirsiniz.  2 yaşına gelen bebekler artık özerklik duyguları gelişmeye başlar. Bu durumda kendi dişlerini kendi fırçalamak isteyecektir. Onu bu zevkten mahrum bırakmayın.

Bebeklerin dişleri çürümemesi için dişler ve diş etleri ıslak bezle silinir. Bebeğinizin beslenmesinde kalsiyum bakımından zengin süt, yoğurt, peynir, yapraklı yeşil sebzeler ile D vitamini içeren yumurta sarısı, balık ve süt ürünleri olmasına dikkat edin. Şeker çikolata gibi yiyecekleri çocuklarınıza vermeyin. Yaşı büyüdükçe artık engel olamazsınız. Öğün aralarında  şekerli yiyecek tüketmesinler. Emziğine şekerli su batırmakta diş sağlığı açısından son derece sakıncalıdır.

Süt dişlerine iyi bakım yapmak gerekir çünkü dişler kalıcı dişlerin yerini tutmaktadır. Süt dişlerinin çürüyerek dökülmesi ağız yapısında kalıcı değişikliklere sebep olur. 6 yaşına kadar bebeğiniz süt dişleri ile beslenir. Kısa sürede dökülmesi çocuğunuzda beslenme sorunlarına neden olur.

Diş sağlığı çocuk için önemlidir. Kendine güven duyması, düzgün konuşması için sağlam dişlere ihtiyacı vardır. Bozuk diş yapısı yüzünden düzgün konuşamayan bir çok çocuk bu durumdan olumsuz etkilenmektedir. Çürümüş dişleri olan çocuklar toplulukta gülmekten ve ağzını açmaktan utanç duymaktadır. Bu da kişisel ve sosyal gelişimini olumsuz etkilemektedir.

Bebek Temizliği Nasıl Yapılır

Bebeğin Temizliği Nasıl Yapılır ?

Yeni doğan temizliği genel temizlik ve bölgesel temizlik olarak 2 şekilde yapılır. Genel temizlik bebeğin banyosu, bölgesel temizlik ise el, yüz,kulak gibi vücut organlarının temizliğidir. Yeni doğan bebek haftada 2-3 kez mutlaka banyo yapması gerekir. Bebeklerde banyo göbek kordonu düştükten sonra yapılmalıdır.

Bebek Banyosu Yaptırılırken Dikkat Edilecek Hususlar:

1- Banyoda kullanılacak malzemeler, bebeğin temiz kıyafetleri önceden hazırlanmalıdır.

2- Banyo ortamı 22 -23 derece olacak şekilde ayarlanmalıdır. Hava soğuksa soba yakılmalı, sıcak havalarda ise banyonun serin olması gerekir. Banyo yapılacak suyun sıcaklığı 35-37 derece arası olmalıdır.

3-  Banyo yaptırılacak bebek küvetine havlu, küvet filesi konularak bebeğin sert zeminle temas etmesi ve bebeğin kayması engellenmiş olur. Küvet 10 cm yükseklikte ılık su konmalıdır.

4- Bebeği yıkayan önce yüzü üste gelecek biçimde bebeği koluna yatırmalıdır. Kolunu bebeğin arkasından sol kolunun altına doğru uzatarak tutmalıdır.Diğer elle bebeğin poposu tutularak suya önce ayaklar sokulur. Bebeği yıkayan bir eliyle bebeği sıkıca kavrayıp diğer eliyle sabunlamalıdır.

4- Bebeğin göğsü yıkandıktan sonra bebek çevrilip sırt kısmı güzelce yıkanır.

5- Bebeğin yüzüne su dökmeden bacağı yıkanıp kurulanır. Yumuşak bir havlu ile bebek havluya sarılıp kurulanmalıdır.

6- Bebeklerin her gün el yüz, burun, kulak, göz, ayak, bacak, üreme organları düzenli olarak temizlenmelidir. Bebek bezi 3 saatte bir değiştirilmelidir. Sık sık bebeğin altı kontrol edilmelidir.Uzun süre altı temizlenmeyen bebeklerde pişikler oluşabilir. Bebeğin dışkı durumu sürekli kontrol altına alınmalıdır. Dışkıda görülen sulanma, yada renk değişikliğinde bebeğinizi doktora götürmelisiniz.  Her alt değiştirmede bebeğin altı su ve pamuklu bez ile temizlenmelidir. Bebeğin altı ıslak bırakılmamalı mutlaka kurulanmalıdır. Kız çocuklarının temizliği yapılırken önden arkaya doğru yapılmalıdır. Bebek dışkı yaptıysa altı iyice yıkanmalı ve kurulanmalıdır.

Temizlik bebekler için çok hassas bir husustur. Temizliği iyi yapılmayan bebeklerin enfeksiyon kapması çok kolaydır. Bebeklerin temizliği yapılırken çok hassas olunması gerekir.Bebeğin banyoda kayıp düşmesi engellenmelidir. Suyun aşırı sıcak ve soğuk olması bebeğinizin banyodan soğumasına neden olur. Bebeğinize banyoyu mutlaka sevdirmelisiniz.

BEBEK NASIL EMZİRİLİR

Başarılı Bir Emzirme için Ne Yapmalıyız ?

Anne ve bebeklerin en büyük sorunlarından birisi bebek emzirme sırasında yaşadığı güçlüklerdir. Başarılı bir emzirme için neler yapılması gerektiği yazı dizimizde detaylı olarak anlatılacaktır. Yazı dizimiz emzirme konusunda sıkıntı çeken tüm annelere destek olmak amacıyla yazıldı. Keyif alarak fayda bularak okuyacağınız bir yazı dizisi olmasını temenni ediyorum.

Başarılı emzirme yapmak için şu hususlara dikkat etmelisiniz.

1- Yardım alın: Tecrübeli kişilerden yardım alabilirsiniz. Daha önce çocuk emzirmiş, emzirme konusunda bilgili kişilerden yardım alabilirsiniz. Size en doğru bilgiyi emzirme hemşireleri verebilir. Hemşireler meme ucunu bebeğinizin ağzına pratik olarak nasıl yerleştireceğinizi uygulamalı olarak gösterebilirler.

2- Biberonu yasaklayın:  Bebeklerinizi biberonla besliyorsanız yavaş yavaş sütünüzü almayı reddedecektir. Biberonla bebeğinizin beslenmesine engel olun. Bebeğinizi ilk 6 ay mutlaka anne sütü ile besleyin. Bu sürede bebeğinizin yeterli beslenmediğini düşünüyorsanız şekerli su verebilirsiniz. Hazır mamalardan ve katı gıda vermekten uzak durmalısınız. Emzirme için sık sık pratikler yapabilirsiniz.

3- Kendinize zaman tanıyın: Başarılı emzirme için kendinize zaman tanıyın. Bebeğin yorgun olduğu sizin halsiz olduğunuz bir dönemde bebeğinizi emzirmeyin. Uykunuzu düzene sokun dengeli ve sağlıklı beslenin. Gergin durumlar sütünüzün gelmesini engeller. Emzirmeden önce 15 dakika yere uzanıp rahatlamaya bakın.

4- Doğru emzirme tekniği seçin:  Yatarak ya da oturarak emzirme yöntemlerini kullanabilirsiniz. Sizin için en ideal emzirme tekniğini seçin. İlk günler yatarak emzirme yapabilirsiniz. Sırtınızı yastıkla destekleyip yatmalısınız. Bebeğinize yüzünüz dönecek şekilde yatmalısınız. Bebeğinizi kolunuzun altına almalısınız. Memenizi çocuğunuza yaklaştırıp öyle emzirmeye başlamalısınız. Uykunuz olduğu anlarda bu yöntemi denemeyin. Uyuyup kalmanız durumunda bebeğinizin nefes almasını engelleyebilir bebeğiniz için tehlikeli zamanlar oluşturabilirsiniz. Oturarak emzirirken sırtınızı bir yere yaslamalısınız. Bebeği tutarken yorulmamak için kolunuzun altına yastık koyabilirsiniz. Bebeğin yanağını memenizin ucuna değdirerek memenizi almasını sağlayabilirsiniz. Meme ucunun yanında göğsünüzün koyu renkli yuvarlağını da almasını sağlayın. Meme ucu ile beslenen çocukların karnı doymaz sizin de meme ucunuz tahriş olur.

BEBEK İÇİN ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ

Yeni doğan bir bebeğin en ideal besin kaynağı anne sütüdür. Bu yüzden çocuk doktorları ilk 6 ay mutlaka çocuğun anne sütü ile beslenmesi gerektiğini söylüyor. Anne sütünün faydalarını saymakla bitiremeyiz. Anne sütü sadece çocuğu beslemekle kalmaz, çocuğun fiziksel, zihinsel, ve duygusal gelişim açısından oldukça önemlidir. Bebeğin ihtiyacı olan vitaminleri anne sütü ideal bir biçimde almasını sağlar.

Anne sütünün kalitesine hiçbir mama firması ulaşamadı. Anne sütü mikrop ve dezenfekte bakımından oldukça sağlıklıdır. Her zaman taze ve mikropsuz olarak hazır üretilir. Anne sütü ekonomik durumunuzu da olumsuz etkilemez. Anne sütü koruyucu bir özelliğe sahiptir. Anne sütü ile beslenen çocuklar ilk yıl kolay kolay hasta olmazlar.

Yeni doğan bebeklerin sindirim sistemleri çok gelişmemiştir. Aldıkları besinleri ve gıdaları sindirmekte zorlanırlar. Anne sütü en kolay sindirilebilen besindir. Anne sütü ile beslenen çocuklarda ishal, kabızlık ve sindirim sistemi bozukluğu çok nadir görülür. Anne bebeğini emzirirken sadece bebeğinin karnını doyurmuş olmakla kalmaz bebeği ile duygusal bir bağ kurar. Zamanında emzirilen bebeklerin güven duygusu gelişir.

Anne sütü ile beslenen çocukların emme dürtüleri doğuştan gelişmiştir. Çocukların karnı 4 dakikada doysa da memeyi 40 dakika kadar bırakmak istemezler. Bu durum ileride çocukların parmak emme, emzik emme gibi bağımlılıklardan kurtulmasını önler.

Anne sütü ile beslenmenin hem bebeğe hem de annenin ruh sağlığına olumlu katkıları vardır. Bebek emzirmek annelerin vücudunda depolanan yağların süt yapımında kullanılmasına neden olur. Bu durum annenin vücut yapısının forma girmesini sağlar.

Doğumdan sonra ilk yarım saatte bebek mutlaka emzirilmelidir. Bebeğin emmeye erken başlaması annenin süt üretimini hızlandırdığı gibi annenin bebek ile kısa sürede duygusal bağ kurmasını sağlar. Anne sütünün %90 sudur. Bu yüzden bebeğe ekstra su vermek gerekmez. Şekerli su vermek bebeğe tokluk hissi vereceği için bebek anne sütünü emmekten vazgeçebilir.

Anne sütünü mümkün olduğunca verilmesi gerekir. İlk 6 ay dan sonra bebek emmeye devam ediyorsa yaşı doluncaya kadar emzirin. Onun için en faydalı besinin sizin sütünüz olduğunu unutmayın.

BEBEK BİBERONLA NASIL BESLENİR

Bebeğinizi anne sütüyle besleyemediğiniz durumlarda biberon kullanmak zorunda kalabilirsiniz. Biberonla emzirmek için kuracağınız düzen bebeğinizin biberonla beslenmesini keyifli hale getirir. Bebeğin biberonla beslenmesi bebek bakımında en önemli adımlardan birisidir. Bebeğinizi biberonla beslerken bebeğinizi kucağınıza alıp gözlerinin içine bakarak sakinleşmesini sağlayın. Bebekle kurulan tatlı göz kontakları bebeğinizin hazırladığınız mamaları iştahlı yemesini sağlar.

Sütü bebeğinize içirmeden önce mutlaka sütü ısıtın. Biberon temizliği için biberonlar sıcak su altında tutulmalıdır. Mikrodalga fırında mamaları ısıtmak sağlıklı değildir. Isıtılan mamadan 1 kaç damla bileğinize damlatarak sütün sıcaklık durumunu kontrol edin. Mamadan 1 yudum alarak mamanın tadına ve kıvamına bakabilirsiniz. Biberon emziği süt dolması için eğik tutmalısınız. Böylece bebeğinizin rahat nefes almasını da sağlamış olursunuz.  Bebeğinizi kolunuzda hafif eğik pozisyona getirin. Düz yatan bebekler sütü yutmakta zorlanıp tıkanabilir. Bebeğiniz doyduğu zaman onu kaldırıp yuttuğu havayı çıkarabilmesi için omzunu ovalayın. Sırtına tatlı tatlı vurmak bebeğinizin gazını alacaktır.

Bebeğiniz  kendini aç hissettiği her an ona memenizi vermelisiniz. Memenizi kabul etmediği durumda biberonla bebeğinizi beslemelisiniz. Hazır mama ile beslenen çocuklar anne sütüyle beslenen çocuklara göre daha tok durur. Meme ile beslenen çocukları 3-4 saatte bir emzirebilirsiniz.  Sütünüz düzenli geliyorsa mümkün olduğunca anne sütü ile bebeğinizi beslemeye özen göstermelisiniz.

Bebeğinizi biberonla tanıştırmak için en uygun zaman 6.haftadan sonraki zamandır. Bebeğiniz 1,5 aylık olduğu zaman bebeğinizi biberonla besleyebilirsiniz. 6.Haftadan sonra göğüsler süt salgılama düzeni oturmuş olur. Bebeğinizin memeyi bırakmasını beklemek için 3 aydan fazla süre beklemeyin. Büyük bebeklerin biberonla tanışması zor ve sıkıntılı olabilir. Bir çok anne bebeği emzirme zamanı olarak sabahın erken saatlerini tercih eder. Çünkü bu zamanlar çok büyük hazırlık yapmayı gerektirmez. Bebeklerde sabahın erken saatlerinde aç  olarak uyanırlar. Akşam banyo öncesi bebeği uyutmadan önce emzirmek en doğru bebek emzirme ve besleme zamanıdır. Meme ve biberon sıra ile verilmelidir.

Bebek bakımında biberon temizliği, yapılan mamanın kıvamı, bebeğin biberonu sevmesi gibi hususlar önemlidir. Beslenmeyi eğlenceli hale getirmek bebeğinizin sağlık gelişimi için oldukça önemlidir.

Bebek Beslenmesinde Katı Gıdalar

Bebekler ilk 6 ay içinde mutlaka anne sütü ile beslenmesi gerekir. İlk 6 ay anne sütünün verdiği vitamin ve minareli hiçbir gıda maddesinden elde edemezsiniz. Bebeğinizi mümkün olduğunca anne sütü ile beslemelisiniz. Bu süre ne kadar uzun olursa o kadar iyidir. Bebekler 18.aya kadar bebek sütü ile beslenebilir. Bebeklerde katı gıdaya geçiş için net bir süre vermek doğru değildir. Anne sütünün yanında katı gıdalar vermeye 10.aydan itibaren başlanabilir.

Bebekler 6.aydan itibaren meyve ve sebze ile beslenebilir. Bebeklere 6.aydan itibaren yavaş yavaş katı gıdaların tadına baktırılabilir. Bebeklerin midesi küçüktür. O yüzden vereceğiniz katı gıda 2 kaşığı geçmemelidir. Anne sütünü reddeden bebekler katı gıdaya daha erken dönemde geçmelidir.

Katı gıda konusunda doktorların tavsiye ettiği tatlar; havuç suyu, elma suyu ve yoğurttur. Katı gıda konusunda uzmanlar şu tavsiyelerine uymaya özen gösterin:

1- Bebeğinizin katı gıdaya geçişi için uygun zamanı belirleyin. Beslenme için en ideal zaman sabahın erken saatleri ve öğlen uyumadan önceki zamandır. Bebeğinizin huysuz ve yorgun olmadığı açlığının orta düzey olduğu vakitleri seçmelisiniz.

2- Bebeğe ek besinler yavaşça alıştıra alıştıra verilmelidir. Bir gün havuç suyu verildiğinde bir kaç gün arka arkaya havuç suyu verilmelidir. İlk gün yarım çay kaşığı havuç suyu vermişseniz ikinci gün 1 çay kaşığı verin.  Havuç suyu verdikten sonra bebeğinizin durumunu gözlemleyin. Reaksiyon ve alerjik durum oluşturan gıdaları böyle tespit edebilirsiniz. Aşırı şişkinlik, ishal durumları, kakada sümüksü kıvam, kusma, kızarıklık, soğuk algınlığı, gözde sulanma, göğüste hırıltı, uyuyamama ve huysuzluk durumları bebeklerde gıda alerji belirtileridir.

3-Bebeğe ek gıda verirken ek gıda kaplarının sıcak sabunlu su ile iyice yıkanmalıdır. Yiyeceklerin iyi yıkanması gerekir. Dikkat edilmeyen her husus bağışıklık sistemi zayıf olan bebeklerin hastalanmasına neden olacaktır.

4- Bebeğinizin yemek yeme pozisyonunu iyi ayarlamalısınız. Bebeğinizin başı birkaç minderle desteklenmelidir. Bebeğinize bir mama sandalyesi alın. Bebeğinizi güvenli bir şekilde sandalyeye oturtun. Emniyet kemerini iyi bağlayın.

5- Ek besinler verirken bebeğinize önlük takın.

Ağlayan Bebek Nasıl Susturulur?

Anne ve babaların en büyük kabusu bebeklerinin ağlamasıdır. Yeni doğan bebeklerde bu durum çok sık görülür. Bebeğin ağlaması anne ve babayı endişelendirir. Tecrübeli anne ve babalar bu durumu doğal karşılarken ilk defa anne ve baba olan çiftler ağlayan bebek karşısında endişeli ne yapacağını bilmeden beklerler.  Ağlayan bebek nasıl susturulur? Bebekler neden ağlar? gibi bir çok soruya yazı dizimizde cevap vereceğiz.

Bebekler konuşma yeteneğine sahip olmadığı için ilk başta bütün istek ve dileklerini ağlayarak dile getirirler. Bebeğin ağlaması genelde 4 şeye işaret eder.

1- Bebeğinizin karnı aç olabilir.

2- Bebeğiniz altını ıslatmış pişik olmuş olabilir.

3- Bebeğinizin gazı olabilir.

4- Bebeğinizin bir yeri ağrıyor olabilir.

 

Bebekler acıktığında ağlamaları süreklidir. Ağrısı olan bebeklerin sesi tiz bir çığlık şeklindedir. Etrafında bulunan insanlardan sıkıldığında mırıldanma şeklinde ağlar. Sıcak ve soğuk havalarda üşüyen ya da terleyen bebek ağlayabilir. Bebeğinizi sakinleştirmenin yolları şunlardır:

1- Bebeğiniz için diş kaşıyıcı ve biberon vermelisiniz. Bebekler sıkıldığında ağlar. Diş kaşıyıcı ve biberonla oyalanan bebek sıkılmaz.

2- Bebeğinizi sallayarak onun sakinleşmesini sağlayabilirsiniz.

3- Bebeğinizi emzirip karnını doyurarak onun susmasını sağlayabilirsiniz.

4- Bebeğinizle göz teması kurun. Kucağınıza alıp onunla konuşun. O konuşamasa da sizi anlıyor olacaktır.

5- Bebeğinizin yatış pozisyonunu değiştirin.

6- Bebeğinize masajlar yaparak onu rahatlatabilirsiniz.

7- Bebeğinizle ilgilenin ona sevgi ve şefkat gösterin.

8- Bebeğinize şarkı, ilahi, söyleyerek onun sakinleşmesini sağlayın.

9- Ses çıkaran çıngıraklar, sesli oyuncaklarla dikkatini dağıtıp susmasını sağlayın.

10- Bebeğinizi bebek arabasına bindirip çocuk parkına götürebilirsiniz. Bebek bulunduğu ortamdan sıkılmış olabilir. Dikkatini verebileceği mekanlara götürebilirsiniz.

11- Bebeğiniz altını ıslatmışsa altını değiştirin

12- Bebeği zorla uyutmaya çalışmayın. Uykusu yoksa bebeğinizi dışarıya gezmeye çıkartın.

13- Bebeğinizin gazı olabilir. Gazını çıkartın. Sırtını elinizle ovuşturarak gazını çıkarabilirsiniz.

14- Bebeğinize güven verin. Ona sevgi dolu bakın.

15- Bebeğinizi sırt üstü yatırın. Tekmeler atmasını sağlayın.

 

Tüm bu söylenenlere rağmen bebek susmuyorsa son çare olarak bebeğinizi doktora götürün. Mutlaka bir yerleri ağrıyordur.